Czy Europa jest gotowa na EUDI Wallet? Przegląd stanu na 2025 rok

Europa wchodzi w decydującą fazę transformacji cyfrowej tożsamości. Dzięki przyjęciu eIDAS 2.0 w maju 2024 r., harmonizowana, transgraniczna infrastruktura tożsamości staje się realna. W jej centrum znajduje się EUDI Wallet – zunifikowany cyfrowy portfel tożsamości, który każdy kraj UE musi udostępnić obywatelom do końca 2026 r.

Transformacja ta oznacza przejście od izolowanych systemów krajowych do wspólnego ekosystemu europejskiego, zapewniającego lepszą ochronę danych, prostsze korzystanie i płynną interoperacyjność transgraniczną. To jednak nie tylko kwestia technologii, ale także zarządzania, współpracy publiczno-prywatnej i budowania zaufania.

W tym artykule przyglądamy się gotowości państw członkowskich UE do wdrożenia EUDI Wallet oraz wyzwaniom, które nadal pozostają.

Czym jest EUDI Wallet?

Europejski Portfel Cyfrowej Tożsamości (EUDI Wallet) to mobilny portfel, który pozwoli obywatelom bezpiecznie przechowywać i udostępniać zweryfikowane dane tożsamości, uprawnienia, licencje i atrybuty, zachowując pełną kontrolę nad swoimi danymi. Stanowi centralny element regulacji eIDAS 2.0 i stanie się nowym standardem identyfikacji w usługach publicznych i prywatnych w UE.

Kluczowe terminy:

• Do końca 2026 r.: każdy kraj UE musi zapewnić przynajmniej jeden certyfikowany EUDI Wallet.
• Listopad 2027: sektory regulowane (finanse, telekomunikacja itp.) muszą akceptować portfel jako ważną metodę identyfikacji.
• Cel na 2030 r.: około 80% obywateli UE korzystających z EUDI Wallet.

Podstawy regulacyjne: eIDAS 2.0 i mandat EUDI

Podstawą prawną przejścia do zunifikowanej cyfrowej tożsamości jest eIDAS 2.0 (Rozporządzenie (UE) 2024/1183), które modernizuje i rozszerza pierwotne regulacje z 2014 roku dotyczące identyfikacji elektronicznej i usług zaufania.

Kluczowe elementy regulacji:

• Portfele muszą spełniać wspólne specyfikacje techniczne zapewniające interoperacyjność między państwami i systemami.
• Użytkownicy zachowują kontrolę nad swoimi danymi: decydują, co udostępniają i komu, co zapewnia prywatność by design.
• Zastosowania obejmują usługi publiczne i prywatne: dostęp do e-usług rządowych, bankowości, podróży, podpisów cyfrowych itp.

Regulacja ustala wiążące terminy, a Europa koncentruje się teraz na wdrożeniu technicznym, certyfikacji i gotowości portfeli do użycia w realnych warunkach.

Duże projekty pilotażowe: od teorii do praktyki

Aby zapewnić działanie EUDI Wallet w realnych warunkach i w różnych usługach, UE uruchomiła kilka dużych projektów pilotażowych (Large-Scale Pilot – LSP) w ramach programu Digital Europe.

Pierwsza generacja pilotów (2023–2025)

• Konsorcjum POTENTIAL – obejmujące sześć obszarów zastosowań: e-usługi rządowe, otwieranie kont bankowych, rejestracja kart SIM, mobilne prawo jazdy, kwalifikowany podpis elektroniczny i e-recepty. Do połowy 2025 r. wykonano ponad 1300 testów i 1000 udanych transakcji, w tym 249 transgranicznych przypadków użycia.
• Konsorcjum EU Digital Identity Wallet (EWC) – koncentrowało się na cyfrowych dokumentach podróży, interoperacyjności portfeli i płatnościach.
• Konsorcjum NOBID (projekt Nordycko-Bałtycki) i Konsorcjum DC4EU – badały autoryzacje płatności, weryfikację poświadczeń (edukacyjnych, ubezpieczeniowych) i inne zastosowania społeczne.

Projekty te pozwoliły zidentyfikować wyzwania techniczne i zarządcze: od niespójnych implementacji po trudności we wdrażaniu usług weryfikujących dla podmiotów polegających na portfelach.

Druga generacja pilotów (2025–2027): skalowanie

• Konsorcjum WE BUILD – rozpoczęte we wrześniu 2025, projekt ma na celu zaprojektowanie i przetestowanie ekosystemu tożsamości dla przedsiębiorstw i osób prawnych. Obejmuje niemal 200 uczestników i koncentruje się na interakcjach B2B, B2G i B2C.
• Konsorcjum APTITUDE – rozpoczęte w październiku 2025, testuje realne przypadki użycia, w tym podróże i mobilność, cyfrowe dokumenty pojazdów, płatności i identyfikację w codziennych usługach. Wyniki są oczekiwane do 2027 r.

Projekty te oznaczają przejście od eksperymentów do wdrażalnych, skalowalnych rozwiązań EUDI Wallet w całej Europie.

Gotowość europejskich państw do wdrożenia EUDI Wallet: liderzy, szybcy naśladowcy i wschodzący implementatorzy

Gotowość państw UE do wdrożenia EUDI Wallet różni się znacznie. Ogólnie kraje można podzielić na trzy grupy.

1. Pionierzy nordyccy i bałtyccy

Szwecja, Norwegia, Dania, Finlandia i Islandia zainwestowały w rozwiązania mobilne eID, osiągając wysoką adopcję obywateli i płynne powiązanie z usługami publicznymi i prywatnymi. W regionie bałtyckim Estonia wyróżnia się na skalę światową – 99% usług rządowych online, a narodowe eID służy mieszkańcom i e-rezydentom. Łotwa i Litwa utrzymują dojrzałe ekosystemy mobilnych eID. Kraje te korzystają z silnych partnerstw publiczno-prywatnych, interoperacyjnych systemów i zaufania obywateli.

2. Szybcy naśladowcy z Europy Zachodniej i Południowej

Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Belgia i Holandia modernizują infrastrukturę tożsamości. Niemcy prowadzą konkursy innowacyjne dla EUDI Wallet, Francja wprowadza aplikację France Identité, Włochy rozwijają SPID z IT Wallet, Hiszpania testuje Cartera Digital Beta, Belgia korzysta z Itsme, a Holandia łączy DigiD, iDIN i rozwiązania SSI jak Yivi.

3. Wschodzący implementatorzy z Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej

Polska, Czechy, Słowacja, Słowenia, Węgry, Bułgaria, Rumunia, Chorwacja oraz kraje spoza UE jak Ukraina i Albania rozwijają systemy cyfrowej tożsamości w różnym tempie. Aplikacja Diia na Ukrainie odniosła duży sukces mimo trudnych warunków, integrując ponad 50 usług rządowych. Kraje te korzystają z doświadczeń wczesnych adoptujących i dużych projektów UE, przyspieszając wdrożenie portfeli.

Co zmiana oznacza dla Europy i jej obywateli

Wprowadzenie EUDI Wallet to istotny krok w transformacji cyfrowej Europy.

Dla obywateli

• Zunifikowana, mobilna tożsamość cyfrowa.
• Możliwość użycia w całej UE.
• Kontrolowane udostępnianie danych osobowych.
• Wygoda w usługach bankowych, podróżach, e-administracji i służbie zdrowia.

Dla biznesu i administracji

• Łatwiejsza i bezpieczniejsza weryfikacja tożsamości.
• Mniej biurokracji i niższe koszty.
• Możliwość tworzenia usług paneuropejskich w oparciu o wspólną infrastrukturę tożsamości.

Wyzwania i co pozostaje do zrobienia

Mimo postępów przed pełnym wdrożeniem EUDI Wallet stoi kilka istotnych przeszkód. Ta sekcja przedstawia kluczowe wyzwania, z którymi zmierzą się państwa, instytucje i użytkownicy.

• Interoperacyjność nadal wymaga dopracowania — różne implementacje mogą powodować niezgodności.
• Niski poziom adopcji usług weryfikacyjnych wśród małych firm i instytucji.
• Zarządzanie i zaufanie — sukces zależy od jasnych modeli odpowiedzialności i certyfikacji.
• Napięte terminy wdrożeniowe — portfele muszą być dostępne do 2026 r., a sektory regulowane gotowe na 2027 r.

Perspektywy: od wizji do codzienności

Podwaliny pod jednolity europejski ekosystem tożsamości cyfrowej są już budowane. eIDAS 2.0 tworzy jasny mandat prawny, a pilotaże takie jak POTENTIAL, WE BUILD i APTITUDE, dostarczają praktycznej wiedzy i testów w rzeczywistych warunkach.

Jeśli wdrożenie przebiegnie pomyślnie, z interoperacyjnymi portfelami, szeroką adopcją usług weryfikacyjnych i solidnym zarządzaniem, EUDI Wallet może stać się fundamentem europejskiej suwerenności cyfrowej. Do 2030 roku miliony Europejczyków mogą korzystać z jednego portfela do bankowości, podróży i usług publicznych.

Europa stoi na rozdrożu. Narzędzia są już tworzone. Pilotaże trwają. Teraz pozostaje zmienić ambicję w codzienną rzeczywistość.