AMLA – nowy unijny organ AML: co zmienia dla firm w Polsce

Od 26 czerwca 2024 roku funkcjonuje nowy centralny organ Unii Europejskiej – AMLA, czyli Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu. Powołany na mocy rozporządzenia 2024/1620, ma fundamentalnie zmienić krajobraz nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy w całej Europie. Dla polskich firm – od dużych banków po biura rachunkowe – oznacza to konieczność dostosowania procedur AML do nowych, ujednoliconych standardów.

W tym przewodniku wyjaśnimy, czym jest AMLA, jak będzie działać i co konkretnie zmieni się dla instytucji obowiązanych w Polsce.

AMLA w skrócie – najważniejsze zmiany dla polskich firm od 2024/2025

AMLA (Anti-Money Laundering Authority) to nowy unijny organ powołany rozporządzeniem (UE) 2024/1620 z 26 czerwca 2024 r., którego siedziba znajduje się we Frankfurcie. Urząd już buduje swoją strukturę organizacyjną, a realny wpływ na działalność firm w Polsce odczujemy w ciągu najbliższych 2–3 lat, gdy wejdą w życie nowe standardy techniczne.

Co jest najważniejsze z perspektywy praktyka?

• Zaostrzenie nadzoru nad instytucjami obowiązanymi – AMLA wprowadza bezpośredni nadzór nad około 40 grupami finansowymi wysokiego ryzyka w UE, w tym dużymi bankami transgranicznymi i wybranymi dostawcami usług kryptowalutowych.
• Jednolite standardy AML/CFT w całej Unii – koniec z różnymi interpretacjami przepisów w poszczególnych państwach członkowskich. AMLA opracowuje Regulacyjne Standardy Techniczne (RTS), które będą obowiązywać wszystkie podmioty.
• Większy nacisk na analizę ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu – instytucje będą musiały wykazać, że ich oceny ryzyka są adekwatne, udokumentowane i regularnie aktualizowane.
• Digitalizacja i wykorzystanie narzędzi AI – AMLA promuje technologie wykrywania anomalii transakcyjnych, biometrię i automatyzację procesów KYC.
• Wzmocniona współpraca z jednostkami analityki finansowej – lepsza wymiana informacji między FIU różnych krajów, szybsze wykrywanie podejrzanych transakcji transgranicznych.

AMLA nie zastępuje polskich organów takich jak Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF) czy Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Zamiast tego będzie z nimi współpracować i koordynować ich działania – szczególnie w obszarze nadzoru nad podmiotami wysokiego ryzyka oraz wymiany danych o podejrzanych transakcjach.

Firmy, które już teraz korzystają z nowoczesnych rozwiązań RegTech – takich jak platformy KYC/AML oferujące automatyczną weryfikację tożsamości, screening sankcyjny czy biometrię – będą znacznie lepiej przygotowane na nadchodzące wymagania AMLA.

Czym jest AMLA i dlaczego powstała?

AMLA to centralny unijny organ ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, powołany jako filar tzw. „AML Package” – pakietu reform ogłoszonego przez Komisję Europejską w maju 2021 roku. Pełna nazwa to Anti-Money Laundering Authority, a rozporządzenie parlamentu europejskiego i Rady (UE) 2024/1620 z 26 czerwca 2024 r. stanowi jego podstawę prawną.

Kontekst historyczny – dlaczego potrzebowaliśmy centralnego organu?

Powstanie AMLA jest bezpośrednią reakcją na serię głośnych skandali finansowych, które ujawniły fundamentalne słabości rozproszonego nadzoru krajowego w Unii Europejskiej. W ostatnich latach szczególnie dobitnie pokazały to:

• Skandal Danske Bank (2017–2018) – przez estońską filię duńskiego banku przepłynęło około 200 miliardów euro podejrzanych środków. Sprawa obnażyła brak skutecznej komunikacji między nadzorcami różnych krajów.
• Afera Swedbank – 152 miliardy euro podejrzanych transakcji powiązanych z tym samym schematem transgranicznych przepływów.
• Kara dla ING Netherlands (2018) – 775 milionów euro grzywny za zaniedbania w obszarze AML, co pokazało skalę problemu nawet w dużych, pozornie dobrze nadzorowanych instytucjach.

Te przypadki udowodniły, że dotychczasowy model oparty na dyrektywach (AMLD1–6) z różnymi implementacjami krajowymi nie działa. Szacunki Komisji Europejskiej wskazują, że wartość prania pieniędzy w UE wynosi 2–5% PKB rocznie – czyli około 200–400 miliardów euro.

Mandat AMLA – za co odpowiada nowy organ?

Mandat AMLA koncentruje się na trzech kluczowych obszarach:

1. Identyfikacja i ocena ryzyka na rynku wewnętrznym – AMLA ma kompleksowo analizować zagrożenia związane z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu w skali całej Unii.
2. Bezpośredni nadzór nad podmiotami wysokiego ryzyka – wybrane instytucje finansowe (około 40 grup transgranicznych) będą podlegać bezpośredniemu nadzorowi ze strony AMLA.
3. Koordynacja jednostek analityki finansowej – AMLA wspiera współpracę między krajowymi FIU, usprawniając wymianę informacji o podejrzanych transakcjach.

AMLA jako część szerszego pakietu reform

AMLA nie działa w izolacji. Jest częścią kompleksowej reformy systemu AML/CFT w Unii, która obejmuje:

• Nowe rozporządzenie AML – jednolity zbiór przepisów stosowanych bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez potrzeby transpozycji do prawa krajowego.
• Dyrektywę AMLD6 – regulującą kryminalizację prania pieniędzy i egzekwowanie przepisów. Ta dyrektywa AML zastąpi dotychczasowe regulacje (IV, V i VI dyrektywa).
• Zmiany rozporządzeń dotyczących transferów środków pieniężnych i informacji towarzyszących.

Dla Polski oznacza to, że ustawa AML z 2018 roku będzie wymagać dostosowania do nowych wymogów unijnych. Już teraz obowiązuje znowelizowana wersja (t.j. Dz.U.2025.644 z 16 maja 2025 r.), ale kolejne zmiany są nieuniknione.

Struktura i zadania AMLA – jak będzie wyglądał nadzór w praktyce?

AMLA to zdecentralizowana agencja UE z siedzibą we Frankfurcie (wybrano go 22 lutego 2024 r., wyprzedzając m.in. Warszawę). Docelowo zatrudni około 400 pracowników – nadzorców, analityków i specjalistów IT – co oznacza zasoby porównywalne z całym polskim GIIF.

Struktura zarządzania AMLA

Na czele urzędu stoi przewodnicząca Bruna Szego, powołana w styczniu 2025 roku. Jej wcześniejsze doświadczenie regulacyjne wzmacnia wiarygodność AMLA w negocjacjach z organami krajowymi.

Struktura organizacyjna obejmuje:

Organ	Skład	Funkcja
Rada Generalna (skład nadzorczy)	Szefowie krajowych organów nadzoru AML	Koordynacja nadzoru nad instytucjami obowiązanymi
Rada Generalna (skład FIU)	Szefowie krajowych jednostek analityki finansowej	Koordynacja wywiadu finansowego
Rada Wykonawcza	Przewodniczący + 5 niezależnych członków	Kierowanie bieżącymi operacjami
Dyrektor Wykonawczy	Jedna osoba	Codzienne zarządzanie urzędem

Bezpośredni vs. pośredni nadzór

AMLA wprowadza dwupoziomowy system nadzoru:

Bezpośredni nadzór AMLA (od 1 stycznia 2028 r.):

• Około 40 grup/instytucji transgranicznych o wysokim ryzyku
• Banki działające w co najmniej 6 państwach członkowskich
• Duże firmy płatnicze i instytucje pieniądza elektronicznego
• Wybrani dostawcy usług związanych z aktywami kryptograficznymi (CASP)

Pośredni nadzór (poprzez organy krajowe):

• Wszystkie pozostałe instytucje obowiązane
• Koordynacja przez Wspólne Zespoły Nadzorcze (Joint Supervisory Teams – JST)
• Pracownicy AMLA kierują przedstawicielami organów krajowych podczas inspekcji

Kluczowe zadania i kompetencje AMLA

AMLA realizuje szeroki wachlarz zadań w sektorze finansowym i poza nim:

• Opracowywanie Regulacyjnych Standardów Technicznych (RTS) – konsultacje zakończyły się 6 czerwca 2025 r., co oznacza, że finalne standardy są już w fazie wdrażania.
• Wydawanie wytycznych i rekomendacji – AMLA będzie publikować szczegółowe wskazówki dotyczące interpretacji przepisów AML/CFT.
• Koordynacja kontroli transgranicznych – gdy sprawa dotyczy wielu państw, AMLA organizuje Zespoły Dochodzeniowe do prowadzenia śledztw.
• Rozstrzyganie sporów między nadzorcami krajowymi – arbiter w przypadku różnic zdań między organami z różnych państw członkowskich.
• Wspieranie FIU w analizie danych – AMLA dysponuje zaawansowanymi narzędziami cyfrowymi, w tym systemami wykrywania wzorców transakcji opartymi na sztucznej inteligencji.

Czego AMLA NIE robi

Ważne jest zrozumienie granic kompetencji AMLA:

• Nie kontaktuje się bezpośrednio z konsumentami – nigdy nie poprosi Cię o dane do przelewu czy hasła
• Nie nakłada kar na osoby fizyczne – działa wobec podmiotów nadzorowanych
• Nie zastępuje organów krajowych – współpracuje z GIIF, KNF i innymi
• Nie prowadzi postępowań karnych – to pozostaje w kompetencji prokuratury

Ministerstwo Finansów Polski potwierdziło, że AMLA unika bezpośredniego kontaktu z opinią publiczną. Jeśli otrzymasz wiadomość rzekomo od AMLA z prośbą o dane osobowe lub finansowe – to oszustwo.

Wpływ AMLA na polskie instytucje obowiązane i ustawę AML

Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. 2018 poz. 723), znana jako ustawa AML, obowiązuje od 31 października 2021 r. i jest kluczowym elementem w walce z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. Aktualnie funkcjonuje w wersji t.j. Dz.U.2025.644 (obowiązującej m.in. od 16 maja 2025 r.), ale nieuchronnie będzie musiała zostać dostosowana do nowych regulacji unijnych nadzorowanych przez AMLA.

Kto jest instytucją obowiązaną w Polsce?

Polska ustawa AML wymienia około 20 kategorii instytucji obowiązanych. AMLA może szczególnie interesować się podmiotami o podwyższonym ryzyku:

Sektor finansowy (najwyższe ryzyko):

• Banki krajowe i oddziały banków zagranicznych
• Firmy inwestycyjne i fundusze inwestycyjne
• Instytucje płatnicze i emitenci pieniądza elektronicznego
• Kantory wymiany walut
• Operatorzy kryptowalut i giełdy cyfrowych aktywów

Sektor pozafinansowy:

• Biura rachunkowe (w tym podmioty prowadzące usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych)
• Doradcy podatkowi i osoby zajmujące się prowadzeniem ksiąg podatkowych
• Pośrednicy w obrocie nieruchomościami (w tym przy sprzedaży nieruchomości)
• Notariusze i radcowie prawni w określonych okolicznościach
• Podmioty prowadzące działalność w zakresie sporządzania deklaracji podatkowych

Jak ustawa AML nakłada obowiązki?

Ustawa AML nakłada na instytucje obowiązane szereg szczegółowych obowiązków, których celem jest ograniczenie ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, w tym obowiązek zgłaszania podejrzanych transakcji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF).

W Polsce, zgodnie z ustawą AML, instytucje obowiązane muszą wdrożyć procedury wewnętrzne, które obejmują m.in. monitorowanie transakcji, weryfikację tożsamości klientów oraz przeprowadzanie regularnych szkoleń dla pracowników.

Co zmieni AMLA w codzienności compliance?

Oczekiwane zmiany dla polskich firm:

1. Ujednolicone protokoły KYC – procedury identyfikacji klienta będą musiały odpowiadać standardom AMLA, nie tylko polskim wymogom. Obejmuje to identyfikację beneficjenta rzeczywistego według wspólnych kryteriów UE.
2. Wzmocnione oceny ryzyka – konieczność stosowania matryc uwzględniających klienta, produkt, kanał dystrybucji i jurysdykcję pochodzenia środków.
3. Ciągłe monitorowanie transakcji – nie wystarczy jednorazowa weryfikacja przy nawiązaniu stosunków gospodarczych. System musi wykrywać anomalie w czasie rzeczywistym.
4. Raportowanie STR (zgłoszenia podejrzanych transakcji) – usprawniona wymiana danych z FIU pod nadzorem AMLA oznacza wyższe wymagania co do jakości zgłoszeń.
5. Wyższa dokumentacja – obowiązkowe ścieżki dowodowe dla rozwiązań alertów, możliwość udowodnienia „dlaczego alert został zamknięty”.
6. Surowsze kary administracyjne – rozporządzenie AML przewiduje sankcje do 10% światowego obrotu za poważne naruszenia.

Wpływ na GIIF i KNF

AMLA będzie koordynować działania Generalnego Inspektora Informacji Finansowej oraz KNF, co przełoży się na:

• Bardziej ujednolicone kontrole w całej UE
• Wyższe oczekiwania co do jakości dokumentacji AML
• Większą presję na realne zarządzanie ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
• Standaryzację jakości zgłoszeń STR (GIIF przetworzył w 2024 roku ponad 150 000 takich zgłoszeń)

Nowe wymagania AMLA w praktyce: KYC, analiza ryzyka i podejrzane transakcje

Ta sekcja pokazuje praktyczne konsekwencje działania AMLA dla procesów KYC/AML w firmach – szczególnie tam, gdzie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu jest oceniane jako istotne.

Podejście oparte na ryzyku (Risk-Based Approach)

AMLA silnie akcentuje podejście oparte na ryzyku, które wymaga zindywidualizowanej oceny:

Poziom ryzyka	Wymagane środki	Przykładowe sytuacje
Niski	Uproszczona należyta staranność	Klient lokalny, stabilna historia, standardowe produkty
Standardowy	Pełna weryfikacja KYC	Większość klientów detalicznych i korporacyjnych
Wysoki	Rozszerzona należyta staranność (EDD)	PEP (osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne lub pełniące znaczące funkcje publiczne), jurysdykcje z list FATF, nietypowe wzorce transakcji

Weryfikacja tożsamości klienta (KYC) jest kluczowym elementem dla instytucji obowiązanych, który polega na ustaleniu tożsamości klientów oraz ich beneficjentów rzeczywistych. Instytucje obowiązane muszą stosować procedury KYC, aby ocenić ryzyko związane z klientem oraz transakcjami, co jest niezbędne do zapobiegania praniu pieniędzy.

Monitorowanie stosunków gospodarczych

AMLA oczekuje bardziej zaawansowanego monitorowania stosunków gospodarczych oraz bieżącego monitorowania transakcji. Kluczowe elementy to:

• Analiza behawioralna – wykrywanie anomalii takich jak nagły wzrost wolumenu czy niezgodności jurysdykcyjne
• Automatyczne silniki reguł – systemy wykrywające odstępstwa od ustalonych wzorców
• Scoring AI – modele uczenia maszynowego przewidujące prawdopodobieństwo ML/FT (Money Laundering/Financing of Terrorism)
• Szybkie zgłaszanie – natychmiastowe raportowanie podejrzeń przy pojedynczej operacji ≥10 000 € z krótszymi oknami analizy

Dokumentacja i ścieżki audytu

Zgodnie z przepisami, instytucje muszą dokumentować wszystkie działania związane z weryfikacją tożsamości klientów oraz przeprowadzonymi analizami ryzyka. AMLA podnosi poprzeczkę w tym zakresie:

• Każda decyzja o zamknięciu alertu musi być uzasadniona i udokumentowana
• Ścieżki audytowe muszą pokazywać kto, kiedy i dlaczego podjął daną decyzję
• Dokumentacja musi być dostępna dla organów nadzoru przez minimum 5 lat
• Systemy muszą umożliwiać szybkie wyszukiwanie historii danej instytucji obowiązanej

Elementy procedur, które AMLA zaostrzy lub ujednolici

1. Weryfikacja tożsamości – standardy dokumentów akceptowanych w procesie KYC, wymogi dotyczące jakości skanów i zdjęć
2. Identyfikacja beneficjenta rzeczywistego – głębsza analiza struktur własnościowych, szczególnie przy skomplikowanych łańcuchach podmiotów
3. Screening PEP i sankcyjny – częstotliwość aktualizacji list, wymogi dotyczące źródeł danych (w tym informacji w biuletynie informacji publicznej)
4. Ocena ryzyka transakcji – kryteria uznania transakcji za podejrzaną, progi dla różnych kategorii klientów
5. Szkolenia pracowników – minimalne wymagania dotyczące treści i częstotliwości, certyfikacja kompetencji

Przykład z praktyki: porażki Danske Bank wynikały m.in. z niewystarczającego monitorowania rachunków nierezydentów. Wspólne Zespoły Nadzorcze AMLA wymagałyby teraz wymiany danych pomiędzy FIU różnych krajów przed otwarciem takich rachunków.

AMLA a polskie biura rachunkowe i MŚP – kogo realnie dotkną zmiany?

Choć AMLA bezpośrednio nadzoruje głównie duże instytucje finansowe, to pośrednio wpływa również na mniejsze podmioty – w tym biura rachunkowe, kancelarie podatkowe i inne firmy z sektora MŚP zaliczone do instytucji obowiązanych.

Rozszerzanie katalogu instytucji obowiązanych

W ostatnich latach katalog instytucji obowiązanych w Polsce był sukcesywnie rozszerzany. Obecnie obejmuje m.in.:

• Podmioty prowadzące usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych
• Firmy zajmujące się prowadzeniem ksiąg podatkowych
• Osoby świadczące usługi w zakresie udzielania porad podatkowych
• Podmioty pośredniczące w obrocie nieruchomościami
• Kolejne podmioty dodawane przy każdej nowelizacji

Szacuje się, że w Polsce działa około 50 000 biur rachunkowych (dane PARP). Kolejne nowelizacje ustawy AML – wynikające z unijnych reform AMLA – mogą dalej doprecyzowywać wymagania wobec tych podmiotów.

Typowe obowiązki biur rachunkowych w zakresie AML

Nawet niewielkie biuro rachunkowe, jeśli prowadzi działalność zawodową obejmującą usługowe prowadzenie ksiąg, musi realizować następujące obowiązki:

1. Identyfikacja i weryfikacja klienta – ustalenie tożsamości klienta oraz powiernika trustu (jeśli dotyczy) przed nawiązaniem stosunków gospodarczych lub wykonaniem czynności prawnej
2. Ocena ryzyka klienta – określenie poziomu ryzyka na podstawie typu działalności, struktury własnościowej i wzorców transakcji
3. Bieżące monitorowanie – obserwacja transakcji klientów pod kątem nietypowych wzorców (np. duże przepływy gotówkowe nieadekwatne do profilu działalności gospodarczej)
4. Zgłaszanie podejrzanych transakcji – raportowanie do GIIF gdy zachodzi podejrzenie prania pieniędzy
5. Dokumentowanie działań – prowadzenie rejestru przeprowadzonych weryfikacji i analiz
6. Regularne szkolenia pracowników – zapewnienie, że personel zna procedury wewnętrzne i potrafi rozpoznać sygnały ostrzegawcze

Konsekwencje braku zgodności

Brak wypełniania obowiązków AML może skutkować:

• Nałożeniem kary pieniężnej do 1 miliona złotych dla osób fizycznych prowadzących działalność
• Karą do 10% obrotu dla podmiotów prawnych
• Publikacją informacji o naruszeniu
• Utratą reputacji i klientów

Czego MŚP nie mogą zignorować w kontekście AMLA

• Presja regulacyjna będzie rosnąć – harmonizacja wymuszona przez AMLA wprowadzi wzory jednolite, np. standardowe matryce ryzyka
• Digitalizacja procesów to konieczność – przejście z papierowych formularzy KYC na elektroniczne procesy to nie luksus, a wymóg efektywności
• Koszty ręcznych procesów są wysokie – szacuje się, że manualne procedury AML zajmują 20–30% czasu administracyjnego małych firm
• Kontrole będą częstsze – gdy GIIF dostosuje się do standardów AMLA, można oczekiwać intensyfikacji weryfikacji zgodności
• Współpraca z klientami się zmieni – firmy obsługujące środki lub operacje klientów muszą uzyskiwać od nich więcej informacji
• Ignorowanie problemu nie jest strategią – nawet małe biuro rachunkowe może zostać ukarane za proceder przestępczy ułatwiony przez brak procedur AML

Rola technologii i RegTech

AMLA silnie akcentuje potrzebę wykorzystania rozwiązań cyfrowych do przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W preambułach Pakietu AML wskazano, że około 40% systemów krajowych ma luki technologiczne – to musi się zmienić.

Cyfrowa transformacja jako wymóg regulacyjny

Regulacyjne Standardy Techniczne (RTS) opracowywane przez AMLA nakazują stosowanie:

• AI/ML do wykrywania anomalii – algorytmy identyfikujące nietypowe wzorce transakcji szybciej niż analitycy
• Analizy blockchain dla kryptowalut – śledzenie przepływów na zdecentralizowanych platformach
• Big data dla centrów fusion FIU – integracja danych z wielu źródeł w czasie rzeczywistym

Dla polskich firm oznacza to modernizację z ręcznych kontroli (często prowadzonych w Excelu) do platform RegTech, które skracają onboarding z dni do minut i redukują błędy ludzkie o 70–90% według benchmarków firm doradczych.

Elementy nowoczesnej platformy KYC/AML

Weryfikacja dokumentów to kluczowy element procesu identyfikacji klienta, który ma na celu potwierdzenie tożsamości oraz autentyczności przedstawionych dokumentów. Technologie weryfikacji dokumentów obejmują zarówno analizę wizualną, jak i wykorzystanie algorytmów sztucznej inteligencji do automatyzacji procesu weryfikacji.

Nowoczesne platformy KYC/AML (takie jak oferowane przez IDENTT) odpowiadają na wyzwania stawiane przez AMLA poprzez:

Funkcjonalność	Jak odpowiada na wymogi AMLA
Weryfikacja dokumentów online	OCR paszportu/dowodu osobistego + odczyty NFC z chipów, dokładność 99%
Biometryczna weryfikacja twarzy	Liveness detection (anty-spoofing za pomocą mapowania głębi 3D) przeciwdziała deepfake’om
Zdalny onboarding	Proces KYC wideo poniżej 5 minut, zgodny z eIDAS 2.0
Potwierdzenie adresu (proof of address)	Geolokalizacja + weryfikacja dokumentów (rachunki, wyciągi)
Screening PEP/sankcji/negatywnych mediów	API w czasie rzeczywistym z baz danych typu World-Check
Ciągłe monitorowanie ryzyka	Dynamiczne oceny aktualizowane codziennie

Weryfikacja dokumentów powinna obejmować również sprawdzenie ich pochodzenia oraz zgodności z obowiązującymi normami prawnymi, co jest istotne w kontekście przeciwdziałania oszustwom i procederom przestępczym.

Korzyści z automatyzacji

Badania Deloitte i PwC wskazują na konkretne korzyści wdrożenia rozwiązań RegTech:

• 80% oszczędności kosztów w porównaniu do metod manualnych
• 95% szybszy onboarding nowych klientów
• 50% redukcja fałszywych pozytywów w alertach STR dzięki AI
• Lepsza skalowalność – system obsługuje wzrost liczby klientów bez proporcjonalnego wzrostu zatrudnienia

Ryzyka do rozważenia

Wdrażanie technologii AML wymaga uwzględnienia:

• Prywatność danych (GDPR/RODO) – AMLA wymaga przeprowadzenia DPIA (Data Protection Impact Assessment)
• Potencjalne uprzedzenia AI – konieczny nadzór ludzki nad decyzjami algorytmów
• Koszty wdrożenia – dla MŚP mogą być barierą, ale ROI zwykle pojawia się w ciągu 12–18 miesięcy
• Integracja z istniejącymi systemami – wymaga planowania i testów

Kto powinien rozważyć wdrożenie RegTech już teraz?

Trendy wskazują, że do 2027 roku 60% unijnych MŚP planuje wdrożenie rozwiązań RegTech. Szczególnie polskie fintechy (ponad 200 firm płatniczych) oraz większe biura rachunkowe przyjmujące te rozwiązania przed 2028 rokiem zyskają przewagi konkurencyjne.

Konsultacje AMLA preferują podmioty technologicznie zaawansowane – można oczekiwać łagodniejszego nadzoru wobec firm, które wykażą się nowoczesnym podejściem do bezpieczeństwa finansowego.

Co dalej? Kluczowe kroki dla firm w Polsce przed pełnym uruchomieniem AMLA

Najbliższe 1–2 lata będą okresem dostosowawczym. Lata 2025–2027 to faza wdrożeniowa – finalizacja RTS nastąpiła w czerwcu 2025, powołanie Wspólnych Zespołów Nadzorczych planowane jest na 2026, a bezpośredni nadzór AMLA rozpocznie się 1 stycznia 2028 roku.

Polskie firmy powinny już teraz przejrzeć swoje procedury wewnętrzne, polityki oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i systemy raportowania podejrzanych transakcji.

Praktyczne kroki do podjęcia

1. Aktualizacja oceny ryzyka AML/CFT
   • Przeprowadź kompleksową ocenę ryzyka na poziomie całego przedsiębiorstwa (EWRAA)
   • Uwzględnij scenariusze AMLA i nowe kategorie ryzyka
   • Zaktualizuj matryce klient/produkt/kanał/jurysdykcja na podstawie art. dotyczących szczególnych środków ograniczających
2. Przegląd i ujednolicenie dokumentacji
   • Standaryzuj przepływy pracy związane z STR
   • Upewnij się, że dokumentacja spełnia wymogi zakresu przepisów prawa podatkowego i AML
   • Przygotuj ścieżki audytowe wymagane przez AMLA
3. Wzmocnienie szkoleń pracowników
   • Zapewnij regularne szkolenia (obowiązkowe coroczne sesje o narzędziach AI od 2025 wg wytycznych RTS)
   • Przeszkol personel w zakresie rozpoznawania osób zajmujących wyższe stanowisko kierownicze u klientów oraz osób pełniących równoważne funkcje
   • Uwzględnij nowe kategorie ryzyka w materiałach szkoleniowych
4. Analiza luk technologicznych
   • Przeprowadź audyt obecnych systemów AML
   • Przygotuj RFP dla rozwiązań RegTech (cel: 90% automatyzacji)
   • Oceń zdolność systemów do działalności instytucji finansowych w środowisku nadzorowanym przez AMLA
5. Testy odpornościowe
   • Przeprowadź symulowane audyty według standardów AMLA
   • Testuj scenariusze ryzyka wykraczające poza 40 zaleceń FATF
   • Weryfikuj zdolność systemu do identyfikacji nietypowych wzorców w drodze czynności prawnej
6. Śledzenie komunikatów regulatorów
   • Monitoruj biuletyny GIIF (benchmark 150k+ STR rocznie)
   • Śledź okólniki KNF i aktualizacje Ministerstwa Finansów
   • Zapisz się na powiadomienia ze strony AMLA (amla.europa.eu)

Dlaczego warto przygotować się „ponad minimum”?

Opinie ekspertów z wiodących kancelarii (WKB, DZP) oraz firm doradczych (PwC) wskazują, że proaktywna zgodność przynosi 20–30% wzrost efektywności operacyjnej. Firmy, które przygotują się wcześniej, pozycjonują się jako liderzy UE w obliczu zaostrzającego się nadzoru.

Przekraczanie ustawowego minimum – np. testowanie scenariuszy AI wykraczające poza standardowe wymagania – zmniejsza ryzyko:

• Kar finansowych – średnio 5–20 mln euro dla dużych podmiotów przy poważnych naruszeniach
• Utraty reputacji – przykład Danske Bank pokazuje, że rezerwy na sprawy AML mogą przekroczyć 4 mld euro
• Problemów operacyjnych – firmy nieprzygotowane mogą mieć trudności z obsługą klientów transgranicznych

Podsumowanie

AMLA to ewolucja systemu AML/CFT w kierunku większej harmonizacji, cyfryzacji i skuteczności. Dla polskich firm – od międzynarodowych banków po lokalne biura rachunkowe – oznacza to konieczność podniesienia standardów procedur AML na poziom unijnych przepisów.

Kluczowe daty do zapamiętania:

• Połowa 2025 – AMLA rozpoczyna operacyjną działalność
• 2026 – powołanie Wspólnych Zespołów Nadzorczych
• 1 stycznia 2028 – rozpoczęcie bezpośredniego nadzoru nad podmiotami wysokiego ryzyka

Nie czekaj na ostatnią chwilę. Przejrzyj swoje procedury AML, oceń luki technologiczne i rozważ wdrożenie rozwiązań RegTech. Firmy, które przygotują się proaktywnie, nie tylko unikną kar, ale zyskają przewagę konkurencyjną w coraz bardziej regulowanym środowisku rynku wewnętrznym Unii Europejskiej.